Тунгалаг байдал (clarity) нь алмазын дотор болон гадаргуу дээрх онцлог хэр цөөн, жижиг байгааг хэмжинэ. Байгалийн алмаз дэлхийн хэвлийн даралт, халуунд үүсдэг тул ихэнх чулуунд ямар нэг онцлог үлддэг. Эдгээр онцлог чулуу бүрд өөр байдаг.
Хольц ба гадаргуугийн согог#
GIA онцлогуудыг хоёр төрөлд хуваадаг:
- Хольц (inclusion) — чулууны дотор байгаа онцлог.
- Гадаргуугийн согог (blemish) — чулууны гадаргуу дээрх онцлог: зураас, ховхрол, өнгөлгөөний мөр гэх мэт.
Хамгийн түгээмэл хольцууд:
| Онцлог | Тайлбар |
|---|---|
| Нарийн цэг (pinpoint) | Маш жижиг талст. 10× томруулалтад цэг шиг харагдана. |
| Талст (crystal) | Алмазын дотор хаагдсан эрдсийн талст. |
| Зүү (needle) | Урт, нарийн талст. |
| Үүл (cloud) | Ойр байрласан олон нарийн цэгийн бөөгнөрөл. |
| Хагарал (feather) | Чулуун доторх жижиг хагарал. Өд шиг харагдана. |
| Ихэрлэлтийн бүлэг (twinning wisp) | Талстын ихэрлэлтийн хавтгайд байрласан хольцуудын бүлэг. |
| Байгалийн гадаргуу (natural) | Түүхий чулууны гадаргуугийн үлдэгдэл. Ихэвчлэн бүсэнд байна. |
| Лазер цооролт (laser drill hole) | Харанхуй хольцыг арилгахаар лазераар хийсэн нарийн суваг. Энэ нь боловсруулалт. |
Шатлал#
GIA тунгалаг байдлыг 11 зэргээр, 10 дахин томруулагчаар үнэлдэг.
| Зэрэг | GIA-гийн нэр | 10× томруулалтад |
|---|---|---|
| FL | Flawless — согоггүй | Хольц ч, гадаргуугийн согог ч харагдахгүй. |
| IF | Internally Flawless — дотроо согоггүй | Хольц харагдахгүй. Гадаргуугийн согог байж болно. |
| VVS1, VVS2 | Very, Very Slightly Included — маш маш бага хольцтой | Маш жижиг хольц. Үнэлгээчинд олоход маш хэцүүгээс хэцүү хүртэл. |
| VS1, VS2 | Very Slightly Included — маш бага хольцтой | Жижиг хольц. Олоход хүчин чармайлт шаардана. |
| SI1, SI2 | Slightly Included — бага хольцтой | Хольц тодорхой харагдана: SI1-д хялбар, SI2-д маш хялбар. |
| I1, I2, I3 | Included — хольцтой | Хольц тод харагдана. Тунгалаг байдал, гэрэлтэлтэд нөлөөлж болно. |
GIA-гийн мэдээлснээр үнэт эдлэлийн дэлгүүрт буй ихэнх алмаз VS ба SI зэргийн хооронд байдаг.
Зэргийг юу тодорхойлдог вэ?#
Үнэлгээчин чулуунд үзэгдэх онцлогуудыг дараах тавын дагуу үнэлнэ:
- Хэмжээ — онцлог чулууны хэмжээнд харьцуулахад хэр том вэ.
- Тоо — хэчнээн онцлог байна.
- Байршил — чулууны аль хэсэгт байна: төвд харагдахуйц эсэх, захад нуугдах эсэх.
- Шинж чанар — ямар төрлийн онцлог, чулуунд хэр гүн орсон.
- Тод байдал (relief) — онцлог эргэн тойрноосоо хэр ялгарч харагдах.
GIA-гийн тайлбараар хэмжээ, тоо хамгийн их жинтэй. Бусад нөхцөл ижил бол онцлог чулууны хэмжээнд харьцуулахад том, илүү харагдахуйц байх тусам зэрэг буурна.
Хольцын зураг#
Бүрэн гэрчилгээнд хольц, согогийн байршлыг харуулсан зураг (clarity plot) байдаг. Улаан тэмдэг нь хольц, ногоон эсвэл хар тэмдэг нь гадаргуугийн согог. Зарим онцлог хэт өргөн тархсан эсвэл бүдэг бол зурагт тэмдэглэгдэхгүй, харин «Comments» хэсэгт бичигдэж болно. Тиймээс энэ хэсгийг заавал уншина уу.
Досье (Dossier) гэрчилгээнд хольцын зураг байдаггүй, оронд нь бүсэнд лазераар дугаар бичдэг. Үүнийг Гэрчилгээ ба лабораториуд нийтлэлд тайлбарласан.
Нүцгэн нүдэнд харагдах уу?#
Зэргийг 10 дахин томруулалтаар тогтоодог. Хольц нүцгэн нүдэнд харагдах эсэх нь зэргээс гадна хольцын хэмжээ, байршил, мөн чулууны хэлбэр, хэмжээнээс хамаарна. Нүдэнд хольц харагдахгүй чулууг худалдаачид «нүдэнд цэвэр» (eye-clean) гэдэг. Энэ бол GIA-гийн зэрэг биш, худалдааны нэр томъёо.
Сонгохдоо анхаарах зүйл#
- Зэргийн хажууд хольцын зургийг хар. Хольц төвд байна уу, хагарал бүс эсвэл үзүүр рүү хүрсэн үү? GIA-гийн мэдээлснээр бүс, үзүүрийн ойролцоох хольц чулууг ховхрох эрсдэлтэй болгож болно.
- Лазер цооролт, хагарал дүүргэлт зэрэг боловсруулалтыг шалга: Боловсруулалт.
- Ижил зэрэгтэй хоёр чулуу өөр харагдаж болно. Боломжтой бол чулууг биечлэн, эсвэл тод бичлэгээр үзнэ үү.