Зүсэлт (cut) бол 4C-ийн дотор хүний гарын ур хийцээр тодорхойлогддог цорын ганц шалгуур. Сайн зүссэн алмаз өөртөө орсон гэрлийг дотроо ойлгож, ихэнхийг нь дээд талаараа буцааж гаргадаг. Муу зүссэн алмаз өнгө, тунгалаг байдал нь ижил ч бүдэг харагдана.
Сайн зүсэлт юуг бий болгодог вэ?#
GIA сайн зүсэлтийн үр дүнг чулууг дээрээс харахад ажиглагдах гурван үзэгдлээр тодорхойлдог:
| Үзэгдэл | Англи нэр | Тайлбар |
|---|---|---|
| Гялбаа | brightness | Чулууны дотор болон гадна гадаргаас ойж буцах цагаан гэрэл. |
| Гал | fire | Цагаан гэрлийг солонгын өнгөнүүдэд задалснаас үүсэх өнгөт гялбаа. |
| Анивчилт | scintillation | Гэрэл, сүүдрийн хэв маяг, мөн чулууг хөдөлгөхөд харагдах анивчилт. |
Гурван үзэгдэл чулууны өнцөг, харьцаанаас шууд хамаарна. Тиймээс өнгө, тунгалаг байдал, жин нь ижил хоёр алмаз зүсэлтээс болж огт өөр харагдаж болно.
Гэрэл чулуунд хэрхэн явдаг вэ?#
Алмаз гэрлийг хүчтэй хугалдаг (хугарлын илтгэгч 2.42). Тийм учраас чулууны дотроос нүүр рүү ойролцоогоор 24.4°-аас том өнцгөөр тусах туяа гадагш гарч чадахгүй, бүгдээрээ буцаж ойно. Үүнийг бүрэн дотоод ойлт гэнэ. Сайн зүссэн чулуунд туяа павильоны хоёр нүүрэнд дараалан ойж, дээд талаар гарна.
Доорх зургийг энэ сайтыг бүтээх үед тооцоолсон. Гурван чулуунд титэмийн өнцөг (34.5°) ба ширээний хэмжээ (53%) ижил, зөвхөн павильоны өнцөг өөр.
Энэ загварт:
- 40.75° павильон-той чулуунд зургаан туяа бүгд дээд талаар буцсан.
- 35° (хэт гүехэн) ба 43° (хэт гүн) павильонтой чулуунд зургаан туяанаас хоёр нь чулууны хажуу эсвэл доод талаар гарч алдагдсан.
Өөрөөр хэлбэл павильоны өнцөг хэдхэн градусаар зөрөхөд ч гэрэл алдагдаж болно.
Харьцаа ба өнцөг#
Гэрчилгээнд чулууны харьцааны ихэнх үзүүлэлт тоогоор бичигддэг: ширээний хувь, нийт өндрийн хувь, титэм ба павильоны өнцөг, бүсийн зузаан, үзүүрийн хэмжээ. Нэр томъёоны утгыг Нэр томъёоны толь-оос үз.
Хамгийн алдартай «тохиромжтой» харьцааг 1919 онд Марсель Толковский (Marcel Tolkowsky) «Diamond Design» бүтээлдээ тооцоолсон:
| Үзүүлэлт | Толковскийн тооцоо |
|---|---|
| Ширээ | диаметрийн 53% |
| Титэмийн өнцөг | 34.5° |
| Павильоны өнцөг | 40.75° |
| Нийт өндөр | ойролцоогоор 59.3% (бүсийг тооцолгүй) |
Эдгээр нь тоон жишээ бөгөөд албан ёсны хил биш. Толковский нэг гэрлийн замыг хялбарчилсан огтлолд шалгасан. GIA нийт зэргийг ганц өнцгөөр бус бүх үзүүлэлтийн хослолоор тогтоодог.
GIA-ийн зүсэлтийн зэрэг#
GIA нийт зүсэлтийн зэргийг зөвхөн D–Z өнгийн энгийн дугуй бриллиантад олгодог. Таван зэрэгтэй: Онц (Excellent), Маш сайн (Very Good), Сайн (Good), Дунд (Fair), Муу (Poor).
GIA долоон хэсгийг үнэлдэг:
| Бүлэг | Хэсэг | Утга |
|---|---|---|
| Харагдах байдал | Гялбаа, гал, анивчилт | Дээрх гурван үзэгдэл. |
| Загвар | Жингийн харьцаа | Чулууны жин диаметртэй нь харьцуулахад хэр зохистой вэ. Гүн чулуу, зузаан бүсэнд жин нуугдана. |
| Загвар | Бат бөх байдал | Нимгэн бүс, хурц цэгээс шалтгаалах ховхрох эрсдэл. |
| Гар ур | Өнгөлгөө | Нүүрнүүдийн гадаргуугийн чанар. |
| Гар ур | Тэгш хэм | Нүүрнүүд хэр нарийн зэрэгцсэн бэ. |
Нийт зэрэг хэрхэн тогтдог вэ? Гялбаа, гал, анивчилт, жингийн харьцаа, бат бөх байдал гэсэн таван хэсгийн хамгийн доод үнэлгээ нийт зэргийн дээд хязгаар болно. Жишээ нь гялбаа «Муу» бол нийт зэрэг «Муу»-аас дээш гарахгүй. Өнгөлгөө, тэгш хэмд тусдаа дүрэм үйлчилнэ: Онц зүсэлтэд тэдгээр нь Маш сайн эсвэл Онц байх ёстой, аль нэг нь Муу бол нийт зэрэг Муу болно.
Дугуйгаас бусад хэлбэр#
Зууван, гүнж, лийр, маркиз, зүрх, изумруд зэрэг хэлбэрт GIA нийт зүсэлтийн зэрэг өгдөггүй. Хэлбэрийн олон янз байдал их тул шалгуур тогтоох нь дугуйгаас хавьгүй төвөгтэй гэж GIA тайлбарладаг. Ийм чулууны гэрчилгээнд зөвхөн өнгөлгөө, тэгш хэмийн зэрэг бичигдэнэ.
Тиймээс ийм чулууг сонгохдоо урт/өргөн харьцаа, «боу-тай» (bow-tie) хэмээх харанхуй сүүдэр зэргийг өөрөө шалгах хэрэгтэй. Боломжтой бол чулууг биечлэн, эсвэл тод бичлэгээр үзнэ үү.
Төлсөн жин нүдэнд харагдахгүй байж болно#
GIA-гийн жишээнд нүүрэн талаас ижил хэмжээтэй харагддаг хоёр чулууны нэг нь 0.61 карат, нөгөө нь 0.71 карат жинтэй байв. Зөрүүг зузаан бүс бүрдүүлсэн. Худалдан авагч нүдэнд харагдахгүй жингийн төлөө мөнгө төлдөг. Иймээс жинтэй хамт мм хэмжээсийг үзнэ үү: Карат, Хэмжээний хүснэгт.
Сонгохдоо анхаарах зүйл#
- Дугуй чулуунд гэрчилгээн дээрх зүсэлтийн зэргийг шалга.
- Бүсийн зузааныг харна уу. GIA «хэт нимгэн» бүсийг (хутганы ирмэг шиг) ховхрох эрсдэлтэй гэж үздэг. «Дунд»-аас «бага зэрэг зузаан» хүртэлх бүсийг илүүд үздэг.
- Зүсэлт гэрэлтэлтэд шууд нөлөөлдөг тул төсвөө хуваарилахдаа үүнийг орхихгүй. Дэлгэрэнгүйг Алмаз хэрхэн сонгох вэ нийтлэлээс үз.