Дугуй бриллиант (round brilliant) нь алмазын хамгийн түгээмэл хэлбэр. Түүнийг гэрлийг аль болох их буцаахаар зохион бүтээсэн бөгөөд GIA нийт зүсэлтийн зэргийг зөвхөн энэ хэлбэрт олгодог. Тиймээс хоёр чулууг харьцуулахад хамгийн найдвартай мэдээлэлтэй хэлбэр нь энэ.
Бүтэц#
Чулуу гурван үндсэн хэсэгтэй: титэм, бүс, павильон. GIA-гийн тоолсноор нийт 57 эсвэл 58 нүүртэй:
| Хэсэг | Нүүр | Тоо |
|---|---|---|
| Титэм (crown) | Ширээ (table) | 1 |
| Бежел (bezel, үндсэн нүүр) | 8 | |
| Од (star) | 8 | |
| Дээд хагас (upper half) | 16 | |
| Бүс (girdle) | Захын нарийн зурвас | — |
| Павильон (pavilion) | Үндсэн (main) | 8 |
| Доод хагас (lower half) | 16 | |
| Үзүүр (culet) | Ёроол дахь жижиг нүүр | 1 (байхгүй байж болно) |
Титэмд 33, павильонд 24 нүүр байна. Нийт 57. Үзүүрийн жижиг нүүр байвал 58 болно. Үзүүр нүүргүй чулууг худалдаанд «хурц» үзүүртэй гэж нэрлэдэг. Нэр томъёог Нэр томъёоны толь-оос үз.
Яагаад гялалздаг вэ?#
Нүүрнүүд гэрлийг чулуун дотор тодорхой замаар удирддаг. Ширээгээр орсон гэрэл павильоны нүүрнүүдэд бүрэн дотоод ойлтоор ойж, титэм ба ширээгээр дээш гарна. Хэрэв павильоны эсвэл титэмийн өнцөг буруу бол гэрлийн зарим хэсэг доод талаар алдагдана. Зургаар үзүүлсэн тайлбарыг Зүсэлт нийтлэлээс үз.
Харьцаа#
Гэрчилгээнд дугуй чулууны харьцаа дараах үзүүлэлтээр бичигдэнэ:
- Ширээний хувь, нийт өндрийн хувь (дундаж диаметрт харьцуулсан).
- Титэм ба павильоны өнцөг.
- Бүсийн зузаан, үзүүрийн хэмжээ.
1919 онд Марсель Толковский (Marcel Tolkowsky) «тохиромжтой» харьцааг тооцоолсон: ширээ 53%, титэмийн өнцөг 34.5°, павильоны өнцөг 40.75°. Энэ нь албан ёсны хил биш, тоон жишээ. GIA нийт зэргийг бүх харьцааны хослолоор тогтоодог.
Хэмжээс ба хүрээ#
Дугуй чулууны хэмжээсийг гэрчилгээнд «хамгийн бага диаметр – хамгийн их диаметр × нийт өндөр» гэж мм-ээр бичдэг. Жишээ нь:
6.45 – 6.48 × 3.98 мм
Хоёр диаметрийн зөрүү бага байх тусам чулууны хүрээ дугуйд ойр. Нэг каратын сайн зүссэн дугуй чулуу ихэвчлэн 6.4–6.5 мм орчим диаметртэй. Бусад жингийн хэмжээсийг Хэмжээний хүснэгт нийтлэлээс үз.
Товч түүх#
Орчин үеийн дугуй бриллиант нэг дор бий болоогүй. Түүний өмнөх хэлбэрүүд:
- Хуучин уурхайн зүсэлт (old mine cut) — дөрвөлжин хэлбэртэй, өндөр титэм, жижиг ширээ, том үзүүртэй. 18-р зуунд түгээмэл болсон.
- Хуучин Европын зүсэлт (old European cut) — дугуйрсан хүрээтэй, орчин үеийн дугуй бриллиантын өмнөх хэлбэр.
- Орчин үеийн дугуй бриллиант — 1919 онд Толковский харьцааг математикаар тооцоолсноор хэлбэржсэн.
Дугуй чулуу сонгохдоо#
- Гэрчилгээнд зүсэлт, өнгөлгөө, тэгш хэмийг хар. Хамгийн дээд зэргийн тухай Өнгөлгөө ба тэгш хэм нийтлэлд бий.
- Хоёр диаметрийн зөрүү, нийт өндрийг жинтэй хамт шалга.
- Бүс нимгэн биш, үзүүр том биш эсэхийг хар.
- Чулууг биечлэн эсвэл тод бичлэгээр үз.