Алмаз хаанаас ирсэн, хэн олборлосон бэ гэдэг нь олон худалдан авагчийн хувьд чухал. Энэ асуулт хоёр өөр зүйлийг хамарна: зөрчлийн алмаз (дайныг санхүүжүүлэх алмаз) зах зээлд орж ирж байгаа эсэх, мөн олборлосон улс юу вэ. Хоёрыг хоёуланг нь тодорхой мэдэх нь амаргүй.
Кимберлийн үйл явц#
Кимберлийн үйл явцын гэрчилгээжүүлэх схем (Kimberley Process Certification Scheme, KP) нь түүхий алмазын олон улсын худалдааг хянадаг тогтолцоо.
- Хэлэлцээ 2000 оны 5-р сард Өмнөд Африкийн Кимберли хотод эхэлсэн. Босогчид түүхий алмаз зарж иргэний дайнаа санхүүжүүлж байсан нь шалтгаан болсон.
- 2002 оны 11-р сард Интерлакены тунхаглалаар баталж, 2003 оны 1-р сарын 1-ээс хэрэгжиж эхэлсэн.
- Оролцогч улс өөрийн хуулиар түүхий алмазын импорт, экспортыг хянах ёстой бөгөөд түүхий алмазыг зөвхөн бусад оролцогчтой худалдана.
- Ачилт бүрд хуурамчаар хийхэд хэцүү Кимберлийн гэрчилгээ дагалдана.
- Шийдвэрийг засгийн газрууд гаргана. Салбар ба иргэний нийгэм ажиглагчаар оролцоно.
Европын Комиссын мэдээлснээр оролцогч 56 (Европын Холбоо нэг оролцогч). Одоогийн тоог KP-ийн албан ёсны сайтаас шалгана уу.
Зөрчлийн алмаз гэж юу вэ?#
KP-ийн тодорхойлолтоор зөрчлийн алмаз нь босогчдын хөдөлгөөн хууль ёсны засгийн газрын эсрэг дайныг санхүүжүүлэхэд ашигладаг түүхий алмаз.
Энэ тодорхойлолтыг шүүмжилдэг. Төрийн хүчирхийлэл, албадан хөдөлмөр, хүний эрхийн зөрчил нь тодорхойлолтод ордоггүй. Global Witness байгууллага 2011 онд Зимбабвегийн Маранжийн орд дахь хүчирхийлэлд KP арга хэмжээ аваагүй гэж үзэж схемээс гарсан.
Хязгаарлалт: зүссэн алмаз#
KP нь түүхий алмазыг хамардаг. Зүссэн, өнгөлсөн алмаз энэ схемд хамаарахгүй. Тиймээс салбар дотроо дараах нэмэлт систем ажилладаг:
- System of Warranties (Дэлхийн алмазын зөвлөл, WDC). Алмаз нэг эзнээс нөгөөд шилжих бүрт нэхэмжлэх дээр «зөрчлийн санхүүжилтгүй» гэсэн баталгааг бичих сайн дурын систем. Худалдагч бүр өөрт алмаз зарсан этгээдийн баталгаанд найддаг.
- 2021 онд систем шинэчлэгдэж, хүний болон хөдөлмөрийн эрх, мөнгө угаахтай тэмцэх, авлигатай тэмцэх үүргийг нэмсэн.
Систем нь сайн дурын бөгөөд хэрэгжилтийн хяналтын талаар шүүмжлэл бий. Тиймээс «зөрчлийн алмазгүй» гэсэн баталгааг мэдэгдэл гэж ойлго, хяналттай нотолгоо биш.
Олборлосон улсыг мэдэх үү?#
Алмазыг зүссэний дараа түүний гарал үүслийг чулуунаас нь шууд тодорхойлох онцлог үлддэггүй гэж GIA тайлбарладаг. Тиймээс энгийн гэрчилгээнд олборлосон улс бичигддэггүй.
GIA-гийн Diamond Origin Report нь байгалийн алмазыг олборлосон улсыг заадаг. Үүнийг дараах байдлаар тогтоодог:
- GIA түүхий чулууг зүсэхээс өмнө шинжилж, хэмжээс, спектр, өсөлтийн бүтэц, хольцыг бүртгэнэ.
- Зүссэний дараа бүртгэлийг ашиглан өнгөлсөн чулууг түүхий чулуутай нь тааруулна.
Иймд энэ тайлан зөвхөн GIA-гийн түүхий чулууны шинжилгээнд өмнө нь орсон алмазад олгогдоно. Ихэнх чулууны хувьд энэ боломжгүй. Гэрчилгээнд улс бичигдээгүй нь алмаз ёс зүйгүй олборлогдсон гэсэн үг биш гэж GIA өөрийн асуулт хариултад тайлбарласан.
Худалдагчаас асуух зүйл#
- Чулуу ямар гарал үүсэлтэй гэж мэдэгдэж байна вэ, юугаар нотолж байна вэ?
- Нэхэмжлэх дээр System of Warranties-ийн баталгаа бий юу?
- Origin Report эсвэл өөр лабораторийн гарал үүслийн баримт бий юу?
- Лабораторид ургуулсан алмаз уу, байгалийн алмаз уу? Байгалийн ба лабораторид ургуулсан алмаз
Бодит баримтгүй «ёс зүйтэй», «зөрчилгүй» гэсэн ерөнхий үгэнд найдахгүй байх нь зүйтэй. Олборлолтын улсуудын талаар Алмаз хэрхэн үүсч, олборлогддог вэ? нийтлэлд бий.